بررسی تفاوت جاوا اسکریپت و تایپ اسکریپت

Q: آیا مرورگرها میتوانند کدهای تایپ اسکریپت را مستقیما اجرا کنند؟

خیر، هیچ مرورگری به صورت بومی تایپ اسکریپت را اجرا نمیکند. کدها همیشه باید قبل از انتشار به جاوا اسکریپت تبدیل شوند.

Q: آیا تایپ اسکریپت کندتر از جاوا اسکریپت است؟

در زمان توسعه بله، چون مرحلهای به نام کامپایل به آن اضافه می‎شود. اما در زمان اجرا هیچ تفاوتی ندارند. کدی که مرورگر اجرا میکند، نهایتا همان جاوا اسکریپت است.

۲۹ دی ۱۴۰۴

امیرحسین نوروزی مقالات 0 آخرین بروزرسانی : ۱ بهمن ۱۴۰۴ زمان مطالعه : 0 دقیقه 51 0

سال‌هاست که جاوا اسکریپت (JavaScript) به عنوان زبانی بی رقیب در سمت کلاینت و با ظهور Node.JS، در سمت سرور حکمرانی می‌کند. اما در دهه اخیر، رقیبی قدرتمند با نام تایپ اسکریپت (TypeScript) که توسط مایکروسافت توسعه یافته، معادلات را تغییر داده است. در این مقاله با بررسی عمیق تفاوت‌ها، شباهت‌ها، مزایا و معایب، شما را در مسیر درک تفاوت این دو زبان قدرتمند اما شبیه به هم راهنمایی می‌کنیم تا درک کنید چرا بسیاری از شرکت‌های بزرگ به سمت تایپ اسکریپت مهاجرت کرده‌اند و چه زمانی باید همچنان به جاوا اسکریپت وفادار ماند.

بررسی زبان جاوا اسکریپت

جاوا اسکریپت که اغلب به اختصار JS نامیده می‌شود، یک زبان اسکریپت نویسی سطح بالا است که در سال 1995 توسط برندان آیک در شرکت نت اسکیپ خلق شد. این زبان هسته اصلی تعاملات در وب است و از ویژگی‌های کلیدی آن می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

تایپ دهی پویا: نوع متغیرها در زمان اجرا مشخص می‌شوند.
مفسری: کدها خط به خط توسط مرورگر یا موتور جاوا اسکریپت اجرا می‌شوند.
انعطاف پذیری بالا: به توسعه دهنده اجازه می‌دهد کد را با آزادی عمل بالایی بنویسد.

بررسی زبان تایپ اسکریپت

تایپ اسکریپت که در سال 2012 توسط مایکروسافت (با رهبری آندرس هلزبرگ، خالق #C) معرفی شد، یک ابر مجموعه یا به اصطلاح Superset برای جاوا اسکریپت است.

ابر مجموعه: یعنی هر کد معتبر جاوا اسکریپت، یک کد معتبر تایپ اسکریپت نیز هست.
تایپ دهی ایستا یا Static: امکان تعریف نوع داده‌ها را از پیش از اجرا فراهم می‌کند.
کامپایل شدن: مرورگرها تایپ اسکریپت را نمی‌فهمند، بنابراین کدهای TS باید توسط یک کامپایلر به کدهای JS تبدیل شوند.

تفاوت جاوا اسکریپت و تایپ اسکریپت

برای درک عمیق و مقایسه جاوا اسکریپت و تایپ اسکریپت، باید ابتدا به زیرساخت‌های این دو زبان برنامه نویسی محبوب نگاه کنیم.

سیستم تایپینگ

بزرگ‌ترین تفاوت در مقایسه جاوا اسکریپت و تایپ اسکریپت دقیقا در نام تایپ اسکریپت نهفته شده است، سیستم تایپینگ. در ادامه به بررسی این سیستم در دو زبان می‌پردازیم:

در جاوا اسکریپت: شما نیازی به تعیین نوع متغیر خود ندارید. یک متغیر می‌تواند ابتدا عدد باشد و در خط بعدی به رشته (String) تبدیل شود. این ویژگی سرعت توسعه اولیه را بالا می‌برد اما منشا بسیاری از باگ‌ها در پروژه‌های بزرگ است. در مثال پایین ما متغیر Data را به صورت عدد تعریف کردیم، اما دوباره به صورت رشته یا String بازتعریفش کردیم. جاوا اسکریپت مشکلی با این بازتعریف تایپ ندارد و ممکن است در صورت عدم توجه باعث باگ‌های بسیاری شود.

				
					// JavaScript
let data = 10;
data = "Hello";

در تایپ اسکریپت: شما می‌توانید نوع داده را مشخص کنید. اگر سعی بر نقض نوع آن داشته باشید، کامپایلر به شما خطا خواهد داد و اجازه تولید فایل نهایی را نمی‌دهد. بیایید با همان مثال بالا ادامه دهیم و پس از تعیین نوع یک متغیر، سعی کنیم آن را تغییر دهیم. در زمان کامپایل خطایی مبنی بر خطای Type خواهید دید.

				
					// TypeScript
let data: number = 10;
data = "Hello"; // Type 'string' is not assignable to type 'number'.

زمان تشخیص خطا

یکی دیگر از تفاوت‌های بزرگ این دو زبان، زمان تشخیص خطا در آن‌ها است.

جاوا اسکریپت: خطاها را در زمان اجرا یا همان Runtime نشان می‌دهد. این بدین معناست که ممکن است شما کدی را بنویسید، دیپلوی کنید و کاربر نهایی هنگام کار با سایت به مشکل یا باگ بخورد.
تایپ اسکریپت: خطاها را در زمان کامپایل (Compile) نشان می‌دهد. قبل از اینکه کد حتی اجرا شود، تایپ اسکریپت به شما می‌گوید که مشکل کجاست و کد چه اروری دارد. برای مثال در نمونه کد بالا در زمان کامپایل ارور تایپ را دریافت می‌کنیم. این ویژگی هزینه‌های نگهداری و دیباگ را به شدت کاهش می‌دهد.

سرور مجازی‌های پویان آی تی قدرت گرفته از پیشرفته‌ترین و به روزترین تکنولوژی‌های روز دنیا هستند، با خرید سرور مجازی پویان آی تی، آپتایم بالا، امنیت پایدار و قیمت مناسب را تجربه کنید.

ویژگی‎‌های شی گرایی (OOP)

اگرچه جاوا اسکریپت با معرفی ES6 کلاس‌ها را اضافه کرد؛ اما تایپ اسکریپت مفاهیم شی گرایی را بسیار کامل‌تر پیاده سازی کرده است. مواردی مانند:

Interfaces: برای تعریف ساختار اشیا بدون پیاده سازی آن‎‌ها
Generics: برای نوشتن توابع و کلاس‌های انعطاف پذیر و قابل استفاده مجدد
Access Modifiers: کلماتی مانند private ،public ،protected که دسترسی به اعضای کلاس را کنترل می‌کند.

مدیریت داده‌های غیر منتظره

یکی از رایج‌ترین باگ‌ها در جاوا اسکریپت زمانی رخ می‌دهد که شما سعی می‌کنید به خاصیتی از یک Object دسترسی پیدا کنید که وجود ندارد یا undefined است. برای مثال فرض کنید داده‌ای دارید که از سمت سرور می‌آید. در جاوا اسکریپت ما باید امیدوار باشیم که داده ساختار درستی داشته باشد. تا زمانی که برنامه اجرا نشود و کاربر به خطا نخورد، متوجه این مشکل نمی‌شوید.

				
					function getUserAddress(user) {
  // Uncaught TypeError: Cannot read property 'address' of undefined
  return user.info.address.city; 
}

getUserAddress({ name: "Mamad" });

تایپ اسکریپت با ویژگی Strict Null Checks شما را مجبور می‌کند سناریو‌های پوچ را مدیریت کنید. به همین خاطر باگ مربوط به undefined قبل از اینکه کد اجرا شود، ریشه کن می‌شود.

				
					interface UserData {
  name: string;
  info?: {
    address?: {
      city: string;
    }
  }
}

function getUserAddress(user: UserData) {
  return user.info?.address?.city ?? "City not found";
}

قراردادهای داده

جاوا اسکریپت از سیستم Duck Typing استفاده می‌کند. اما تایپ اسکریپت بر اساس قراردادهای صریح عمل می‌کند. برای مثال تصور کنید می‌خواهید ساختار داده را در یک تیم بزرگ تغییر دهید. فرض کنید در این مثال همکار شما نام فیلد id را به userid تغییر دهد. در جاوا اسکریپت توسعه دهنده بک اند تغییر را اعمال می‌کند و شما در بخش فرانت کدی دارید که از item.id استفاده می‌کند. هیچ خطایی رخ نمی‌دهد اما چیزی هم پاک نمی‌شود، پیدا کردن این باگ زمان زیادی می‌برد.

				
					function deleteItem(item) {
  console.log("Deleting item with ID: " + item.id); 
}

در تایپ اسکریپت شما یک اینترفیس مرکزی دارید. با تغییر یک خط در اینترفیس، تمام فایل‌هایی که نیاز به اصلاح دارند در سراسر پروژه قرمز می‌شوند و شما دقیقا می‌دانید کجاها را باید تغییر دهید.

				
					interface TodoItem {
  userId: number;
  title: string;
}

function deleteItem(item: TodoItem) {
  console.log("Deleting item with ID: " + item.id); 
}

مقایسه اکوسیستم و ابزارها

تایپ اسکریپت به دلیل ماهیت‌ ایستا یا همان Static بودن خود، به ابزارهای ویرایشگر کد مانند VS Code اجازه می‌دهد IntelliSense فوق العاده‌ای را ارائه دهند. برای مثال وقتی دکمه “.” را می‌زنید، لیستی دقیق از متدها و خصوصیات موجود را خواید دید. همچنین تغییر نام تابع‌ها یا متغیرها در صدها فایل بدون ترس از به مشکل خوردن کد، در تایپ اسکریپت بسیار امن‌تر است. در جاوا اسکریپت، ویرایشگر کد اغلب حدس می‌زند که چه متدهایی ممکن است موجود داشته باشد که همیشه دقیق نیست. در فرایند بیلد گرفتن این دو زبان نیز تفاوت‌هایی وجود دارد. JS می‌تواند مستقیما در مرورگر یا Node.js اجرا شود. اما TS همیشه نیاز به یک مرحله Transpile دارد تا کدهای تایپ اسکریپت را به جاوا اسکریپت تبدیل کند. این موضوع پیچیدگی پیکربندی اولیه را کمی افزایش می‌دهد.

بررسی آمار و ارقام

بر اساس نظرسنجی‌های سالانه Stack Overflow و گزارش State of JS:

تایپ اسکریپت به طور مداوم در بین محبوب‌ترین زبان‌ها قرار دارد.
اکثر فریمورک‌های مدرن فرانت اند مانند Angular و React اکنون تایپ اسکریپت را به عنوان زبان پیش فرض یا توصیه شده پیشنهاد می‌دهند.
در سال 2023 و 2024، استفاده از تایپ اسکریپت در پروژه‌های تجاری از جاوا اسکریپت خالص پیشی گرفته است.

جدول مقایسه تایپ اسکریپت و جاوا اسکریپت

در این بخش برای جمع بندی هر آنچه که در بخش‌های بالاتر گفتیم، جدولی مقایسه‌ای تهیه کرده‌ایم:

معیار مقایسه	JavaScript	TypeScript
نوع‌ دهی (Typing)	Dynamic / Weak	Static + Optional
نوع داده‌ها در زمان کامپایل	ندارد	دارد (Type Checker)
خطاهای نوع در زمان توسعه	فقط در runtime	در IDE و قبل از اجرا
پشتیبانی از Interface	ندارد	کاملا پشتیبانی می‌شود
Generics	ندارد	کامل
Enum واقعی	فقط object شبیه‌ سازی شده	Enum واقعی (عددی و رشته‌ای)
نوع Union و Intersection	ندارد	کاملا پشتیبانی می‌شود
Type Inference (استنباط نوع)	خیلی محدود	بسیار قوی
نوع Any (فرار از تایپ)	همه چیز به صورت پیش‌فرض any است	مجاز اما توصیه نمی‌شود
پشتیبانی مرورگرها	مستقیم	نیاز به کامپایل به JS
حجم نهایی در production	بدون overhead	تقریبا برابر (پس از حذف typeها)
سرعت نوشتن کد اولیه	سریع‌تر (بدون تعریف نوع)	کمی کندتر در شروع
سرعت توسعه در پروژه‌های بزرگ	کندتر می‌شود	به مراتب سریع‌تر و امن‌تر
ریفکتوری آسان	خطرناک و سخت	بسیار ایمن و سریع
اکوسیستم و محبوبیت (2025–2026)	پایه همه چیز	استاندارد پروژه‌های بزرگ و متوسط
مناسب برای	پروژه‌های کوچک، پروتوتایپ، اسکریپت‌های سریع	پروژه‌های بزرگ، تیمی، بلندمدت، فریم‌ورک‌های مدرن (React, Angular, NestJS, …)

در نهایت

مقایسه JavaScript و TypeScript، جنگ بین خوب و بد نیست، بلکه تقابل آزادی عمل در برابر نظم و امنیت است. جاوا اسکریپت همچنان قلب تپنده وب است و برای یادگیری اصول اولیه وب، پروژه‌های کوچک و پروتوتایپینگ مناسب است. اما تایپ اسکریپت تکامل طبیعی جاوا اسکریپت برای مهندسی نرم افزارهای مدرن است. اگر هدف شما ساخت اپلیکیشن‌های مقیاس پذیر، قابل نگهداری و با کمترین میزان خطا در محیط‌های حرفه‌ای است، یادگیری و استفاده از تایپ اسکریپت می‌تواند کمک شایانی کند.

سوالات متداول

آیا یادگیری تایپ اسکریپت بدون دانستن جاوا اسکریپت ممکن است ؟

خیر، تایپ اسکریپت یک لایه روی جاوا اسکریپت است. شما ابتدا باید مفاهیم پایه جاوا اسکریپت را به خوبی بلد باشید تا بتوانید از قدرت تایپ اسکریپت استفاده کنید.

آیا مرورگرها می‌توانند کدهای تایپ اسکریپت را مستقیما اجرا کنند؟

خیر، هیچ مرورگری به صورت بومی تایپ اسکریپت را اجرا نمی‌کند. کدها همیشه باید قبل از انتشار به جاوا اسکریپت تبدیل شوند.

آیا تایپ اسکریپت کندتر از جاوا اسکریپت است؟

در زمان توسعه بله، چون مرحله‌ای به نام کامپایل به آن اضافه می‌‎شود. اما در زمان اجرا هیچ تفاوتی ندارند. کدی که مرورگر اجرا می‌کند، نهایتا همان جاوا اسکریپت است.

Any در تایپ اسکریپت چیست؟

تایپ Any راهی برای غیر فعال کردن بررسی نوع داده برای یک متغیر خاص است. استفاده از آن عملا مزایای تایپ اسکریپت را ازبین می‌برد و رفتار متغیر را شبیه به جاوا اسکریپت معمولی می‌کند.

منابع