آشنایی با بهترین دیتاسنترهای ایران و خدمات آنها
میتوانید خلاصهای کوتاه از محتوای مقاله را با استفاده از هوش مصنوعی دریافت نمایید.
امروزه با رشد روزافزون اینترنت و توسعه فناوریهای دیجیتال، نیاز به زیرساختهای پایدار و مراکز داده (Data Center) بیش از هر زمان دیگری احساس میشود. در ایران نیز دیتاسنترهای متعدد خصوصی و دولتی راهاندازی شدهاند تا پاسخگوی این حجم از تقاضا باشند.
در این مقاله قصد داریم بهطور جامع به بررسی دیتاسنترهای فعال در ایران، خدمات، ویژگیها و البته چالشها و معایب هرکدام بپردازیم.
نگاهی کلی به وضعیت دیتاسنترها در ایران
همانطور که اشاره شد، دهها دیتاسنتر در ایران فعال هستند که هرکدام ویژگیها و شرایط خاص خود را دارند. همه این مراکز داده لزوماً خصوصی نیستند و بخشی از آنها به شکل دولتی اداره میشوند. از طرفی، تمامی دیتاسنترهای خصوصی نیز خدمات خود را در اختیار عموم مردم قرار نمیدهند و صرفاً کاربری سازمانی دارند؛ برای مثال مراکز دادهای مانند ملت، دی، ملی و سامان که در حوزه بانکی فعال هستند یا شرکت ارتباطات زیرساخت که ماهیت مخابراتی دارد. از آنجا که این دست از دیتاسنترها خدماتی به کاربران عمومی ارائه نمیدهند، در این بررسی به آنها نمیپردازیم و در عوض به سراغ سایر دیتاسنترها میرویم.
دیتاسنتر آسیاتک؛ پرآوازه اما با چالشهای فنی
یکی از معروفترین دیتاسنترهای ایران که احتمالا نام آن را زیاد شنیدهاید، دیتاسنتر آسیاتک است. تنوع بالای خدمات ارائه شده توسط این سازمان، یکی از دلایل اصلی شهرت آن به شمار میرود. با این حال در حوزه میزبانی، خدمات این دیتاسنتر عمدتا به سه بخش طراحی دیتاسنتر، میزبانی سرور (کولوکیشن) و سرور اختصاصی خلاصه میشود.
طراحی دیتاسنتر به معنای کمک به ساخت و راهاندازی مرکز داده برای شماست؛ همانطور که در وبسایت این مجموعه ذکر شده، آنها در زمینههایی مثل طراحی و احداث، کنترل و کمک به مانیتورینگ، ارائه پشتیبانی و تست تحویل، و همچنین ارتقای معماریهای سنتی به معماریهای نوین به کاربران مشاوره و خدمت میدهند. میزبانی سرور نیز به این معناست که شما میتوانید سرور و تجهیزات زیرساختی خود را در محل دیتاسنتر آسیاتک قرار دهید. نحوه عملکرد سرورهای شما در این حالت کاملا مشابه بقیه دیتاسنتر خواهد بود؛ یعنی از همان زیرساختهای برق، پایداری و سیستمهای سرمایشی آسیاتک استفاده میکنید. در نهایت، سرویس سرور اختصاصی به این شکل است که یک سرور فیزیکی را با تمام منابع اختصاصیاش از دیتاسنتر اجاره میکنید.
آسیاتک خدمات خود را به کاربران عمومی نیز ارائه میدهد و برای تهیه سرویس از آن، نیازی نیست که حتما یک شرکت بزرگ با نیازهای عظیم باشید. بر اساس اطلاعات درجشده در سایت آسیاتک، سازمانها و مجموعههای بزرگی مانند دانشگاه آزاد، آزمون گاج، دیجیکالا، آپارات، آسانپرداخت، اسنپ و تپسی از خدمات آن استفاده میکنند. این مجموعه دارای چندین سایت دیتاسنتر از جمله میرعماد، آزادگان، حکیمیه، برج میلاد و پیام است.
چالشهای دیتاسنتر آسیاتک
با بررسی کامل سرویسهای میزبانی این دیتاسنتر، چالشها و نکاتی جلب توجه میکند. مسئلهای که بیش از همه به چشم میآید، قیمتهای بسیار بالای سرورهای اختصاصی آسیاتک است. به عنوان مثال ارائه دهندهای مانند پویان آی تی، تفاوت قیمتی کاملا مشهودی با آسیاتک در حوزه سرور اختصاصی دارد؛ در حالی که منابع پویان آی تی مقیاس پذیری بیشتری داشته و از سخت افزارهای باکیفیتتری نیز بهره میبرند. اگر دقیقتر مقایسه کنیم، سرورهای آسیاتک قدیمی هستند و در پلنهای موجود در سایت این دیتاسنتر، هیچ گزینهای مجهز به هارد پرسرعت NVMe دیده نمیشود. در کنار همه این موارد، قیمتهای بالا و قدیمی بودن تجهیزات باعث شده تا عملکرد کلی این دیتاسنتر چندان ایدهآل نباشد.
دیتاسنتر افرانت: وسعت سرویسدهی و هزینههای مازاد
دیتاسنتر دیگری که خدمات بسیار گستردهای ارائه میدهد، افرانت است. این دیتاسنتر طیف وسیعی از سرویسها، از سرور ابری و خدمات پردازش گرافیکی (GPU) گرفته تا سرویسهای میزبانی مختلف را در بر میگیرد. افرانت در کنار ارائه خدمات به سازمانها، به کاربران عمومی نیز سرویسدهی میکند. منظور از ارائه خدمت به کاربران عمومی، سرویسهای پایه و سرور اختصاصی است؛ چرا که یک کاربر عادی معمولا نیازی به کولوکیشن یا تهیه سرورهای بسیار بزرگ ندارد. افرانت چندین دیتاسنتر دارد که همگی در تهران قرار گرفتهاند و از بزرگترین آنها میتوان به سایتهای شاهین و سبلان اشاره کرد.
در صفحه رسمی افرانت اشاره شده که برندها و سازمانهای بزرگی مثل اسنپ، دیجیکالا، اسنپفود، تپسی، دیوار و وزارت صنعت، معدن و تجارت توسط این دیتاسنتر میزبانی میشوند.
چالشهای دیتاسنتر افرانت
با ارزیابی خدمات و سرویسهای افرانت، مشخص میشود که قیمتهای آن وضعیت بهتری نسبت به آسیاتک دارد، اما با این حال مقیاس پذیری منابع آن محدود است و بیشتر برای سازمانهایی با نیازهای پردازشی بالا مناسب به نظر میرسد. همچنین تعرفه سرویسهای این دیتاسنتر همچنان از مجموعهای مثل پویان آی تی بالاتر است. نکته منفی دیگر، وجود هزینههای پنهان و مازاد در سرویسهای افرانت است؛ برای نمونه در سایت این شرکت قید شده که در صورت مصرف مازاد پهنای باند، هزینه آن به صورت ماهانه محاسبه و دریافت میشود. موضوع مهم دیگر به نوع ذخیرهسازهای سرورها مربوط میشود؛ در سرویسهای مختلف افرانت از هارد دیسکهای SAS و SSD استفاده شده و اثری از درایوهای NVMe به چشم نمیخورد.
دیتاسنتر شاتل: میزبانی تخصصی و پایداری بالا
شاتل نیز یکی دیگر از دیتاسنترهای خصوصی ایران است، اما تنوع خدمات میزبانی آن محدودتر است. این دیتاسنتر تمرکز خود را صرفا بر ارائه خدمات کولوکیشن قرار داده است، اما در مقابل، امنیت سرورها را به طور کامل تضمین کرده و پشتیبانی قابل قبولی ارائه میدهد. شاتل دارای چند مرکز داده است که یکی از بزرگترین آنها در منطقه فرودگاه پیام کرج قرار دارد. قیمتهای این دیتاسنتر نسبت به سایر رقبا مناسبتر بوده و خدمات زیرساختی آن از جمله پایداری برق و سیستمهای خنککننده در سطح مطلوبی قرار دارند.
از آنجا که خدمات شاتل به کولوکیشن محدود میشود، چالش پیچیدهای در ارائه سرویس ندارد و برای میزبانی به روش کولوکیشن میتوان آن را گزینهای مناسب دانست؛ چرا که پایداری و پشتیبانی خوبی دارد. به همین دلیل است که سرورهای پویان آی تی نیز در همین دیتاسنتر مدیریت و نگهداری میشوند. برای تهیه سرور اختصاصی شاتل باید از ارائه دهندگانی مثل پویان آی تی اقدام کنید.
دیتاسنتر مبیننت: تمرکز بر بخش سازمانی و چالشهای پایداری
یکی دیگر از دیتاسنترهای مطرح در ایران، دیتاسنتر مبیننت است. این مرکز داده خدمات متنوعی مانند سرور مجازی، سرور اختصاصی و اجاره فضای رک (کولوکیشن) ارائه میدهد، اما تمامی این سرویسها بیشتر در مقیاس سازمانی طراحی شدهاند و برای کاربران عمومی یا کسبوکارهایی با نیازهای محدود، گزینهای در نظر گرفته نشده است.
با مراجعه به بخش مرکز داده در سایت مبیننت، امکان مشاهده مستقیم تعرفهها وجود ندارد و صرفا فرمی برای درخواست سرویس در نظر گرفته شده است؛ هرچند ویژگیهایی نظیر اتصال به فایروال اختصاصی، ارائه IP قابل مسیریابی و ارائه اینترانت با پهنای باند نامحدود برای این سرویسها قید شده است. دیتاسنتر اصلی مبیننت که با نام نقش جهان شناخته میشود، در استان اصفهان قرار دارد. یکی از نقاط قوت کلیدی این مرکز داده، موقعیت جغرافیایی آن در مرکز ایران است که باعث شده سرعت دسترسی و مسیردهی به آن از تمامی نقاط کشور در وضعیت مطلوبی قرار داشته باشد.
چالشهای دیتاسنتر مبیننت
با وجود زیرساختهای گسترده، گزارشها و بازخوردهای مختلفی از چالشهای عملیاتی این دیتاسنتر به چشم میخورد. مهمترین و رایجترین مشکل مبیننت، ناپایداری و قطعیهای متعدد در شبکه است. همچنین نقدهایی به بخش پشتیبانی آن وارد شده و گفته میشود پاسخگویی همیشه در تمام ساعات یکنواخت نیست.
علاوه بر این، استفاده از خدمات مبیننت برای سرویسها یا سازمانهایی که وابستگی زیادی به ترافیک خارج از کشور دارند پیشنهاد نمیشود؛ چرا که اختلالاتی در دسترسی به شبکه بینالملل در آن دیده میشود. در مجموع، عدم پایداری شبکه را میتوان اصلیترین نقطه ضعف این دیتاسنتر دانست.
سایر دیتاسنترهای ایران
تعداد دیتاسنترهای بزرگ و کوچک در کشور بسیار زیاد است که ما در این مقاله محبوبترین و پرآوازهترین آنها را بررسی کردیم؛ مراکزی که عمدتا خصوصی بوده و امکان ارائه خدمات به کاربران عمومی و سازمانها را دارند. علاوه بر موارد ذکرشده، از دیگر دیتاسنترهای فعال در ایران میتوان به ایرانسل، همراه اول، پارسآنلاین، فنآوا، آشنا، امین، صفر و یک و… اشاره کرد.
هرکدام از این مراکز داده نیز ویژگیهای منحصربهفرد خود را دارند؛ به عنوان مثال دیتاسنتر ایرانسل از تجهیزات مدرنی بهره میبرد و برای سرویسهای ابری بسیار مناسب است، مخابرات پوشش جغرافیایی بالایی دارد اما تجهیزات آن تا حدی قدیمی است، زیرساخت پارسآنلاین پایداری مناسبی ارائه میدهد و افرانت نیز تمرکز بالایی بر امنیت فیزیکی دارد.
نام بسیاری از سایتها و کسبوکارهای بزرگ در ایران، بهطور همزمان در لیست مشتریان چند دیتاسنتر مختلف به چشم میخورد. البته این موضوع امری طبیعی است و دقیقا به دلیل حفظ پایداری، توزیع بار شبکه و کاهش ریسک قطعی در صورت بروز مشکل در یک دیتاسنتر انجام میشود؛ بنابراین نمیتوان بهطور قطع میزبانی کامل این گروهها را تنها به یک مرکز داده نسبت داد.
مقایسه دیتاسنترهای آسیاتک، افرانت، شاتل، مبین نت
مقایسه 4 دیتاسنتر مطرح در سطح ایران.
| معیار | آسیاتک | افرانت | شاتل | مبیننت |
|---|---|---|---|---|
| نوع خدمات میزبانی | طراحی دیتاسنتر، کولوکیشن، سرور اختصاصی | سرور ابری، GPU، میزبانی، سرور اختصاصی و کولوکیشن | عمدتاً کولوکیشن | سرور مجازی، سرور اختصاصی و کولوکیشن |
| مخاطبان اصلی | کاربران عمومی و سازمانها | کاربران عمومی و سازمانها | بیشتر سازمانها و کسبوکارهای دارای سرور | عمدتاً سازمانها |
| تعداد/گستردگی مراکز داده | چند سایت؛ میرعماد، آزادگان، حکیمیه، برج میلاد و پیام | چند دیتاسنتر در تهران؛ از جمله شاهین و سبلان | چند مرکز داده؛ از جمله سایت پیام | مرکز داده نقش جهان در اصفهان |
| سرور اختصاصی | دارد | دارد | تمرکز اصلی ندارد | دارد |
| کولوکیشن | دارد | دارد | تمرکز اصلی خدمات | دارد |
| خدمات ابری و پردازشی | محدودتر | تنوع بالا، شامل Cloud و GPU | محدود | دارد |
| ذخیرهسازهای ذکرشده در سرویسها | HDD / بدون گزینه NVMe در پلنهای بررسیشده | SAS و SSD؛ بدون گزینه NVMe در سرویسهای بررسیشده | — | — |
| مقیاسپذیری منابع | محدود در برخی پلنها | محدودتر در مقایسه با گزینههای تخصصیتر | وابسته به تجهیزات مشتری | بیشتر مناسب نیازهای سازمانی |
| وضعیت قیمت سرور اختصاصی | بالا | بالاتر از گزینههای اقتصادیتر | — | تعرفه عمومی شفاف نیست |
| هزینههای مازاد | — | هزینه مصرف مازاد پهنای باند | — | — |
| پایداری زیرساخت | مناسب، اما با چالشهای عملکردی مطرحشده | مناسب | نقطه قوت اصلی | با چالشهایی در پایداری شبکه |
| پشتیبانی | ارائه میشود | ارائه میشود | قابل قبول | بازخوردهای متفاوت درباره پاسخگویی |
| موقعیت جغرافیایی | تهران و سایت پیام | تهران | تهران و پیام کرج | اصفهان؛ مرکز ایران |
| مهمترین مزیت | تنوع خدمات و گستردگی زیرساخت | تنوع بالای خدمات و امنیت فیزیکی | پایداری و تمرکز تخصصی روی کولوکیشن | موقعیت جغرافیایی مناسب برای دسترسی داخلی |
| مهمترین چالش | قیمت بالا و قدیمی بودن برخی تجهیزات | هزینههای مازاد و محدودیت منابع | تنوع محدود خدمات | ناپایداری شبکه و مشکلات احتمالی دسترسی بینالملل |
| مناسب برای | سازمانها و کسبوکارهایی که تنوع خدمات برایشان مهم است | سازمانها و پروژههای پردازشی | کسبوکارهایی که کولوکیشن پایدار میخواهند | سازمانهایی با نیازهای زیرساختی و ترافیک داخلی بالا |
در نهایت: چگونه بهترین دیتاسنتر ایران را انتخاب کنیم؟
برای پاسخ به این سوال، ابتدا باید مشخص کنید که دقیقا برای چه کاری نیاز به انتخاب دیتاسنتر دارید.
اگر یک کاربر عادی هستید و به سروری با منابع محدود نیاز دارید، خرید مستقیم از دیتاسنترهای بزرگ منطقی نیست؛ در این شرایط بهتر است به سراغ ارائهدهندگان تخصصی سرور (مانند پویان آیتی) بروید. اما اگر در سطح سازمانی فعالیت میکنید و نیاز به خدمات کولوکیشن دارید، در گام اول باید بهترین موقعیت جغرافیایی را برای تجهیزات خود مشخص کنید و بعد به دنبال انتخاب دیتاسنتر مناسب باشید.
حتی در شرایط سازمانی و کولوکیشن نیز پیشنهاد ما، همکاری با ارائهدهندگان واسط و معتبر به جای خرید مستقیم از خود دیتاسنتر است. تجربه نشان داده که پشتیبانی مستقیم دیتاسنترها معمولا عملکرد ضعیفی دارد و انتخاب دیتاسنتر به عنوان طرف حساب مستقیم قرارداد، میتواند دردسرها و چالشهای اجرایی زیادی برای شما به همراه داشته باشد.
سوالات متداول
خیر. دیتاسنترهای بزرگ مانند آسیاتک یا افرانت تعرفههای بسیار بالاتری دارند و بیشتر تمرکز خود را بر سازمانهای عظیم گذاشتهاند. برای کاربران عادی و کسبوکارهای متوسط، خرید از شرکتهای ارائهدهنده میزبانی (مانند پویان آیتی) هم از نظر قیمت و هم از نظر مقیاسپذیری منابع، بسیار اقتصادیتر و بهصرفهتر است.
تجربه نشان داده که خرید مستقیم از دیتاسنترها معمولا با چالشهایی مانند پشتیبانی ضعیف، کاغذبازیهای اداری و عدم انعطافپذیری در فضای درخواستی (مثلا اجاره کمتر از یک رک کامل) همراه است. انتخاب شرکتهای واسط و ارائهدهنده معتبر که زیرساخت دیتاسنترها را مدیریت میکنند، فرآیند پشتیبانی و انعطافپذیری سرویس را بسیار سادهتر میکند.
اولین دیدگاه را اضافه کنید.