مقایسه 7 وب سرور قدرتمند مانند LiteSpeed ،Apache و Nginx
آیا تا به حال به این فکر کردهاید که وقتی آدرس یک وب سایت را در مرورگر خود وارد میکنید، دقیقا چه اتفاقی میافتد که محتوای آن سایت در کسری از ثانیه برای شما نمایش داده میشود؟ پاسخ این پرسش در عملکرد حیاتی یک جزو کلیدی به نام وب سرور (Web Server) است.
وب سرور قلب تپنده هر ارتباط آنلاین است؛ یک نرم افزار کامپیوتری که وظیفه دریافت درخواستهای شما از طریق پروتکلهای HTTP و HTTPS، پردازش آنها و در نهایت، ارائه پاسخ مناسب را بر عهده دارد. در این مقاله، قصد داریم تا به طور جامع بررسی کنیم که وب سرور چیست و چگونه کار میکند. علاوه بر این، نگاهی به تاریخچه آنها میاندازیم و مهمترین و پرکاربردترین انواع وب سرورها معرفی خواهیم کرد.
وب سرور چیست؟
اگر بخواهیم تعریفی برای وب سرور داشته باشیم میتوان گفت، وب سرور یک نرم افزار کامپیوتری است که درخواستها را از طریق HTTP (پروتکل شبکه ایجاد شده برای توزیع محتوای وب) یا نوع امن آن که HTTPS، میپذیرد. عملکرد اولیه یک وب سرور این گونه است که، درخواست کاربر را دریافت میکند، سپس درخواست را پردازش و در نهایت پاسخ را در اختیار کاربران قرار میدهد. ارتباط بین سرویس گیرنده (کاربر) و سرور با استفاده از پروتکل Hypertext Transfer) HTTP) انجام میشود.
اگر بخواهیم به تاریخچه وب سرورها نگاهی بیاندازیم و در مورد اولین وب سرور بگوییم باید گفت که آپاچی اولین وب سروری بود که در سال 1991 منتشر شد و برای مدتها تنها وب سرور قابل استفاده بود. با گذشت زمان، وب سرورهای دیگر روی کار آمدند. از معروفترین و محبوبتترین وب سرورها میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
وب سرور Apache HTTP Server
Apache HTTP Server، که به آن Apache یا Httpd هم میگویند، یک وب سرور رایگان و متن باز است که توسط بنیاد نرم افزار Apache تحت مجوز آپاچی نسخه 2، توسعه یافته است. آپاچی در سال 1995 منتشر شد و به یکی از محبوبترین وب سرورها تبدیل شده است. در حال حاضر بیش از 25 درصد از وب سایتها از آپاچی استفاده میکنند. آپاچی به زبان C نوشته شده و بسیاری از هاستهای سی پنل از آپاچی استفاده میکنند.
مزایای Apache HTTP Server
- متن باز
- پشتیبانی از طیف وسیعی از ماژولها
- رابط کاربری آسان
- جامعه کاربری گسترده
چالشهای Apache HTTP Server
- مصرف منابع بالا
- عملکرد ضعیف در ترافیک بالا
- نیاز به بهینه سازی
وب سرور Nginx
Nginx در سال 2004 وارد صحنه شد و طبق گفته اوون گرت (Owen Garrett)، مدیر پروژه Nginx، هدف وب سرور Nginx به طور خاص رفع محدودیتهای عملکرد سرورهای وب آپاچی است. از Nginx میتوان همزمان با وب سرور Apache به صورت reverse proxy استفاده کرد که باعث استفاده همزمان از قدرت Apache و سرعت Nginx میشود.
در سال 2004 از Nginx برای اولین بار به عنوان یک ابزار مقیاس پذیر برای وب سایت rambler.ru استفاده شد. این سرور در دو نسخه ارائه می شود:
- نسخه متن باز، با مجوز نوع BSD
- نسخه Nginx Plus، با پشتیبانی و ویژگیهای سازمانی اضافی
در واقع، زمانی که Nginx به درستی بهینه سازی شود، میتواند تا 500000 درخواست در ثانیه را انجام دهد. به همین دلیل، میتوان گفت ایده آلترین وب سرور برای میزبانی وب سایتهای پربازدید، Nginx است. در حال حاضر، 33% از کل وب سایتها در اختیار Nginx است. سایتهای معروفی که از Nginx استفاده میکنند عبارتند از LinkedIn ،Adobe، زراکس، فیسبوک و توییتر.
مزایای Nginx
- مصرف منبع کم
- عملکرد عالی در ترافیکهای سنگین
- دارای نسخه متن باز
- جامعه کاربری گسترده
چالشهای Nginx
- نیاز به دانش فنی
- پیکربندی و راه اندازی پیچیده
- به روز رسانی محدود
وب سرور Lighttpd Web Server
Lighttpd یک وب سرور رایگان و متن باز است که برای برنامههای کاربردی با سرعت حیاتی طراحی شده است. Lighttpd برخلاف Apache و Nginx، فضای بسیار کمی دارد (کمتر از 1 مگابایت) و از FastCGI ،CGI و SCGI برای رابط برنامهها با وب سرور، پشتیبانی میکند. همچنین تعداد بی شماری از زبانهای برنامه نویسی مثل PHP ،Python ،Perl و Ruby را پشتیبانی میکند.
Lighttpd تحت مجوز BSD است و بر روی سیستمهای لینوکس/یونیکس اجرا میشود، اما میتواند در ویندوز مایکروسافت نیز نصب شود. Lighttpd به دلیل سادگی، تنظیمات آسان، عملکرد و پشتیبانی ماژول محبوب است. در حال حاضر تقریبا 0.1% از تمام وب سایتها از Lighttpd استفاده میکنند.
مزایای Lighttpd Web Server
- رایگان و متن باز
- پشتیبانی از زبانهای برنامه نویسی مختلف
- استفاده از منابع کم
- نصب و راه اندازی آسان
چالشهای Lighttpd Web Server
- نامناسب برای پروژههای گسترده
- جامعه کاربری پایین
- نداشتن ماژول قدرتمند
وب سرور LiteSpeed Web Server
LiteSpeed یک وب سرور متن باز است که برای سرعت، امنیت و بهینه سازی، طراحی شد. لایت اسپید یک جایگزین برای آپاچی با عملکرد بالا است و در حال حاضر بیش از 12% وب سایتها از این وب سرور استفاده میکنند و رتبه چهارم در بین وب سرورهای محبوب، به آن تعلق گرفته است. اگر از LiteSpeed استفاده کنید بهبود عملکرد زیاد با هزینه عملیاتی کم را تجربه خواهید کرد. این سرور با ویژگیهای رایج Apache مثل htaccess ،mod_rewrite و mod_security سازگار است. همچنین میتواند فایلهای Apache را بارگذاری کند و میتواند بصورت یک جایگزین برای Apache، همراه با تمام کنترل پنلها از جمله هاست cPanel کار کند. سرور LiteSpeed میتواند ظرف 15 دقیقه بدون هیچ خرابی با Apache جایگزین شود.
لایت اسپید دارای رابط کاربری گرافیکی کاربر پسند است که به شما کمک میکند دامنه ها/وب سایتهای خود را مدیریت کنید. از دیگر مزایای لایت اسپید، اجرای طیف گستردهای از اسکریپتها مانند Perl ،Python ،Ruby و Java است و از هر دو IPv4 و IPv6 با گواهینامه SSL/TLS پشتیبانی میکند.
مزایای LiteSpeed Web Server
- مدیریت چندین اتصال
- نیاز به منابع کم
- سازگاری بالا با پنلهای مختلف
- ارائه ویژگیهای امنیتی
چالشهای LiteSpeed Web Server
- پشتیبانی نکردن از ویندوز
- نسخه رایگان محدود
وب سرور Caddy
Caddy به زبان Go نوشته شده است و برای اجرای برنامههایی که به زبان Go هستند ایده آل است، همچنین وب سرور سریع و قدرتمند چند پلتفرمی است و از HTTPS پشتیبانی میکند. این وب سرور از IPv6 و HTTP/2 که برای فعال کردن درخواستهای سریع HTTP است ، پشتیبانی میکند.
این وب سرور تنها 0.1 درصد از سهم بازار را به خود اختصاص داده است.
مزایای Caddy
- معماری مدرن و سرعت بالا
- پیکربندی و نصب آسان
- پشتیبانی از HTTP/2 و HTTP/3
چالشهای Caddy
- جامعه کاربری کوچک
- عملکرد ماژول محدود
- سهم بازار کم
وب سرور Apache Tomcat
آپاچه تامکت برنامههای کاربردی جاوا را اجرا میکند و گزینه عالی برای توسعه دهندگانی است که در حال ساخت و استقرار برنامههای کاربردی مبتنی بر جاوا هستند. آپاچه تامکت یک سرویس دهنده جاوا است و دارای عملکرد گستردهای برای تعامل با سرورهای جاوا است و در عین حال مشخصات فنی مانند JavaServer Pages (JSP) و Java Expression Language (Java EL) را پیاده سازی میکند.
چیزی که Tomcat را از سایر سرورهای وب متمایز می کند، این است که این وب سرور برای ارائه محتوای مبتنی بر جاوا است، البته در ابتدا برای ارائه عملکرد JSP که در سرور HTTP آپاچی وجود نداشت، توسعه یافت.
حدود 1% از تمام وب سایتها از Apache Tomcat استفاده میکنند ، زیرا Apache Tomcat به تنهایی کاملا پیشرفته نبوده و به اندازه Nginx و Apache کارآمد نیست.
مزایای Apache Tomcat
- رایگان و متن باز
- پشتیبانی خوب
- رابط کاربری آسان
چالشهای Apache Tomcat
- تنظیمات پیچیده
- سرعت پایین
وب سرور Microsoft IIS
IIS مخفف کلمه (Internet Information Server)به معنای سرور اطلاعات اینترنتی است. این وب سرور برای سیستم عامل ویندوز است که توسط شرکت Microsoft ارائه شد و زبان آن ++C است. IIS یکی از پر استفادهترین و محبوبترین وب سرورها است.
مزایای Microsoft IIS
- امنیت بالا
- مدیریت آسان
- احراز هویت پیشرفته
- پایداری بالا
چالشهای Microsoft IIS
- مصرف منابع بالا
- متن باز نبودن
مقایسه وب سرورهای Apache ،Nginx ،Litespeed ،IIS
در اینجا همه وب سرورهایی که با آنها آشنا شدیم را با هم مقایسه میکنیم و عملکرد آنها را بررسی میکنیم.
| سرور | سرعت | مصرف منابع | مناسب برای | نقاط قوت | نقاط ضعف |
|---|---|---|---|---|---|
| Nginx |  | کم | سایتهای پر ترافیک | بسیار سریع، Reverse Proxy | کانفیگ کمی پیچیده |
| Apache | | زیاد | سایتهای عمومی و هاستینگ | انعطاف پذیر، ماژولهای زیاد | کندتر در فشار بالا |
| LiteSpeed | | کم | سایتهای PHP پر بازدید | سازگار با Apache، سرعت عالی | نسخه Enterprise پولی |
| Lighttpd | | بسیار کم | سیستمهای سبک | خیلی سبک و ساده | امکانات محدود |
| Caddy | | کم | راه اندازی سریع، HTTPS خودکار | پیکربندی super آسان | اکوسیستم کوچک |
| Tomcat | | متوسط | برنامههای Java | مخصوص Java/JSP | مناسب سایتهای معمولی نیست. |
| IIS | | متوسط | سایتهای ویندوزی | یکپارچه با ویندوز | متن باز نیست. |
برای اینکه بدانیم کدام وب سرور بهتر است و امروزه بیشتر کاربرد دارد، میتوان به گزارش w3techs مراجعه کرد. گزارشهای این سایت دادههایی از درصد استفاده کاربران از وب سرورها در سالهای 2019 تا 2025 نشان میدهد.
به آخرین نموداری که w3techs منتشر کرده توجه کنید:
از کدام وب سرور استفاده کنیم؟
با توجه به مقایسهها و آمار مطرح شده در متن، Nginx مناسبترین وب سرور برای استفاده امروزی محسوب میشود؛ زیرا در حال حاضر بیشترین سهم بازار را در اختیار دارد، معماری بسیار سبک و مقیاس پذیری بالایی ارائه میدهد، در مدیریت تعداد زیاد اتصال هم زمان عملکردی به مراتب بهتر از Apache دارد، مصرف منابع آن بسیار کمتر است و به عنوان سریعترین وب سرور مطرح شده در متن شناخته میشود. همچنین قابلیت استفاده به عنوان Reverse Proxy به آن اجازه میدهد در کنار دیگر وب سرورها نیز بهینهترین عملکرد را ارائه کند. مجموع این ویژگیها باعث شده که برای وب سایتهای پربازدید، سرویسهای مدرن و زیر ساختهای حرفهای، Nginx به عنوان بهترین انتخاب پیشنهادی مطرح شود.
کلام آخر
وب سرور قلب هر سایت است و بین آنها Nginx و Apache بیشترین محبوبیت را دارند؛ Nginx برای سرعت و ترافیک بالا بهترین انتخاب است و Apache برای سازگاری و انعطاف پذیری. اگر عملکرد عالی با کمترین مصرف میخواهید، LiteSpeed گزینهای مدرن و قدرتمند است. در نهایت، انتخاب وب سرور کاملا به نوع سایت، ترافیک و نیازهای شما بستگی دارد.
سوالات متداول
آپاچی قدیمیترین و انعطاف پذیرترین وب سرور است که از ماژولهای زیادی پشتیبانی میکند. در مقابل، Nginx با هدف رفع محدودیتهای عملکردی آپاچی طراحی شده و در مدیریت ترافیکهای بالا و به عنوان Reverse Proxy بسیار سریعتر و کارآمدتر عمل میکند.
پاسخ: طبق آخرین گزارشهایی که در ۲۰۲5 منتشر شده، وب سرور Nginx با حدود ۳۳٪ از کل وب سایتها، بیشترین سهم بازار را در اختیار دارد و پس از آن وب سرورهای Apache و Cloudflare قرار دارند.
منابع
- https://w3techs.com/technologies/history_overview/web_server/ms/q
دیدگاه (2)
سلام به نظر شما استفاده از لایت اسپید در کنار آپاچی کارایی بالاتری دارد یا nginx ؟ همچنین از نظر سرعت بین node.js و دیگر گزینه ها پیشنهاد شما کدام است ؟
۰۲ اسفند ۱۴۰۱سلام و درود - استفاده از لایت اسپید در کنار nginx ممکن نیست . پس فقط شما یک انتخاب دارید و آن استفاده از لایت اسپید در بستر آپاچی است . - قطعا در این میان Node.js سرعت و بهینگی بالاتری دارد .
۱۶ فروردین ۱۴۰۲