Serverless چیست؟ چگونه عملکرد را بهبود می دهد؟
در دنیای امروز که فناوری با سرعتی چشمگیر در حال پیشرفت است، آشنایی با تکنولوژیها و تحولات جدید برای هر کسب و کار ضروری به نظر میرسد تا بتوان از آنها بهترین بهره را برد. در حوزه میزبانی وب نیز همین روند رو به رشد ادامه دارد و هر روز شاهد ظهور فناوریهای نوین یا بهبود قابل توجه مدلهای قبلی هستیم. در همین راستا، در این مقاله با مفهوم «میزبانی بدون سرور» آشنا میشویم؛ رویکردی مدرن در میزبانی وب که میتواند عملکرد وب سایت شما را به شکل قابل توجهی بهبود دهد.
معماری Serverless چیست؟
با شنیدن نام «میزبانی بدون سرور» شاید این سوال پیش بیاید که چگونه میتوان بدون وجود سرور، یک سایت را میزبانی کرد. اما واقعیت این است که Serverless به معنای نبود سرور نیست، بلکه به این معناست که کاربر دیگر نیازی به مدیریت مستقیم سرورها ندارد. در این مدل، زیرساختهای پردازشی همچنان وجود دارند، اما به صورت کامل توسط ارائه دهندگان سرویس مدیریت میشوند و چون سرور از دید کاربر پنهان است، نام آن میزبانی بدون سرور شده است.
در معماری بدون سرور یا Serverless Computing، کد برنامه از هر نقطه جغرافیاییای اجرا میشود. به بیان دیگر باید گفت که هیچ سرور مبدایی وجود ندارد و کد در مکانهای لبه شبکه (Edge Locations) اجرا میشود. برای این که بهتر متوجه این موضوع شوید، فرض کنید که یک وب سایت فروشگاهی دارید. این فروشگاه پیشرفت زیادی کرده و مخاطبین زیادی از سراسر جهان دارد. حالا فرض کنید که شما سرور میزبانی خود را در کشور آلمان انتخاب کردهاید. این میزبانی به کشورهای اروپایی نزدیک است، اما برای یک کاربر از آسیا، مشکلاتی ایجاد میکند. در میزبانی بدون سرور این مشکل حل شده است. اگر کاربر شما در آلمان باشد، اتصال از یک سرور نزدیک به آلمان صورت میگیرد و اگر در ژاپن باشد، از سروری نزدیک به ژاپن. در نهایت این موضوع باعث بهبود عملکرد میشود.
محاسبات Serverless به توسعه دهندگان این امکان را میدهد که خدمات پشتیبانی را بهصورت انعطاف پذیر و بر اساس پرداخت به میزان مصرف خریداری کنند. این به این معناست که توسعه دهندگان تنها برای منابعی که واقعا استفاده میکنند هزینه پرداخت میکنند. این مشابه تغییر از یک برنامه داده تلفن همراه با محدودیتهای ثابت ماهانه به برنامهای است که فقط برای هر بایت داده مصرفی هزینه میگیرد.
Serverless چه مزایایی دارد؟
در اینجا با مزایای Serverless که باعث شدهاند، عملکرد بهبود یابد آشنا میشویم.
تاخیر کم
با توجه به مثال بالا، متوجه شدید که در میزبانی بدون سرور، سایت در موقعیت جغرافیایی خاصی میزبانی نمیشود. در اصل هر کجا که کاربر باشد، میزبانی نزدیک به اوست. همین موضوع تاخیر را تا حد بسیار زیادی کاهش میدهد و دسترسی بازدید کنندگان را از هر جایی از جهان آسان میکند.
مقیاس پذیری
برای هر کسب و کاری در هر حوزهای پیش میآید که در زمانهایی از سال، میزان ترافیک افزایش یا کاهش یابد. در میزبانی سنتی افزایش و کاهش منابع کمی پیچیده است و دشواریهایی دارد، در آخر وقتی منابع تغییر میکند که ترافیک عادی شده باشد. (البته که این موضوع در ارائه دهندگان مختلف، متفاوت است.) اما در میزبانی بدون سرور، منابع بر اساس نیاز سایت تغییر میکنند.
فرض کنید که در آلمان یک روز تعطیل است و به طور غیر منتظرهای آمار بازدیدکنندگان افزایش مییابد. در Serverless این منابع دقیقا در زمان افزایش بازدید و با هر بازدیدکنندهای که وارد سایت میشود، افزایش مییابد.
معماری Event-driven Architecture
در این روش، پردازشهای سیستم فقط وقتی که نیاز است، انجام میشوند. این معماری رویداد محور نام دارد و دقیقا به این موضوع اشاره دارد که تا درخواستی صورت نگیرد، سیستم اجرا نمیشود. با این کار منابع سیستم بیهوده مصرف نمیشوند، Real Time افزایش مییابد، مقیاس پذیری بهتر میشود و… .
مقرون به صرفه
این نوع میزبانی برای برخی کسب و کارها مقرون به صرفهتر از میزبانیهای سنتی است. با توجه به این موضوع که در Serverless، پرداخت به ازای مصرف است، هر چه قدر که منابع مصرف کرده باشید هزینه خواهید پرداخت. این موضوع عملکرد را بهبود میبخشد، چرا که با صرفه جویی در هزینه منابعی که استفاده نمیکنید و در میزبانی سنتی مجبور به پرداخت آنها هستید، میتوانید کسب و کار خود را توسعه دهید.
مدیریت میزبانی
نکتهای که در مورد میزبانی بدون سرور اهمیت دارد و باعث میشود مدیران به آن علاقه مند شوند، نیاز نداشتن به مدیریت توسط کاربر است. شما به عنوان یک مدیر سازمان، تا چه حد به مدیریت سرور و پیچیدگیهای این چنینی علاقه دارید؟ اگر بدانید دیگر نیاز نیست که سرور را مانیتور کنید و خرابیها را پیدا کنید، چه حسی خواهید داشت؟ شاید فرض کنید این موضوع ربطی به بهبود عملکرد ندارد، اما دارد.
زیرساختهای میزبانی بدون سرور توسط متخصصان و افراد با دانش فنی بالا مدیریت میشوند. این افراد معمولا مهارتهای پیشرفتهتری نسبت به بسیاری از مدیران سنتی سرورها در زمینه مدیریت، بهینه سازی و مانیتورینگ سیستم دارند. همین موضوع باعث میشود زیرساخت در نهایت با کارایی بالا، مقیاس پذیری بهتر و عملکرد پایدار اجرا شود.

مقایسه میزبانی بدون سرور با میزبانیهای دیگر
برای انتخاب بهتر میزبانی، بهتر است با انواع میزبانیها و ویژگیهای آنها آشنا شوید.
| مدل میزبانی | کنترل | هزینه | مقیاس پذیری | پیچیدگی مدیریت | عملکرد در ترافیک بالا | توضیح کوتاه |
|---|---|---|---|---|---|---|
| میزبانی اشتراکی | کم | بسیار کم | ضعیف | بسیار کم | ضعیف | چند سایت روی یک سرور مشترک |
| VPS (سرور مجازی) | متوسط | متوسط | متوسط | متوسط | خوب | سرور مجازی با منابع نیمه اختصاصی |
| سرور اختصاصی | بسیار زیاد | زیاد | دستی | زیاد | بسیار خوب | یک سرور کامل برای یک کاربر |
| کانتینری (Docker/Kubernetes) | زیاد | متغیر | بسیار بالا | زیاد | بسیار خوب | اجرای اپها در کانتینرهای جدا |
| Serverless | کم (بدون مدیریت سرور) | پرداخت به مصرف | خودکار و بسیار بالا | کم | بسیار خوب | اجرای کد بدون مدیریت سرور |
محاسبات Serverless در مقایسه با سایر مدلهای مبتنی بر ابر
محاسبات Serverless معمولا با دیگر مدلهای بکاند مبتنی بر ابر اشتباه گرفته میشود. اگر چه این مدلها شباهتهایی دارند، اما از نظر نیازها و ویژگیها تفاوتهایی اساسی دارند.
- (Backend-as-a-Service (BaaS
- در این مدل، یک ارائه دهنده ابر خدمات بکاند مانند ذخیره سازی دادهها را ارائه میدهد تا به توسعه دهندگان این امکان را بدهد که بیشتر روی کدنویسی فرانتاند تمرکز کنند.
- برنامههای BaaS ممکن است الزامات رویداد محور و اجرای لبه شبکه که در مدل محاسبات بدون سرور وجود دارد را برآورده نکنند.
- Platform-as-a-Service (PaaS)
- در مدل PaaS، توسعه دهندگان ابزارهای مورد نیاز برای توسعه و استقرار برنامهها (مانند سیستم عاملها و میان افزارها) را از یک ارائه دهنده ابر اجاره میکنند.
- در مقایسه با محاسبات بدون سرور، برنامههای PaaS مقیاس پذیری کمتری دارند و ممکن است در مقیاس دهی به طور خودکار عمل نکنند.
- همچنین، PaaS معمولا در لبه شبکه اجرا نمیشود و فرآیند راه اندازی آن ممکن است با تاخیر بیشتری همراه باشد.
- (Infrastructure-as-a-Service (IaaS
- این مدل شامل خدماتی است که زیر ساختها را به عنوان میزبان برای مشتریان فراهم میآورد.
- ارائه دهندگان IaaS ممکن است خدمات بدون سرور را نیز ارائه دهند، اما این دو مدل لزوما هم پوشانی کامل ندارند.
مقایسه PaaS ،SaaS و IaaS بسیار جامع و گسترده است و نمیتوان آنها را در چند خط خلاصه کرد. به طور کلی، محاسبات بدون سرور مقیاس پذیری بیشتری دارد و به طور خودکار قادر است با تغییرات در تقاضا سازگار شود، در حالی که دیگر مدلها ممکن است در مقیاس دهی و سرعت اجرا انعطاف پذیری کمتری از خود نشان دهند.
میزبانی بدون سرور برای بهبود عملکرد همه سایتها مناسب است؟
شما یک وب سایت به زبان فارسی دارید که بیشتر کاربران آن از ایران هستند، چه نیازی است که میزبانی شما برای کاربران جهانی بهینه باشد؟ یا این که وب سایت شما کوچک است و مخاطبین زیادی ندارد، پس چرا به مقیاس پذیری در منابع نیاز دارید؟
در کنار این موارد باید گفت بله، میزبانی بدون سرور برای همه سایتها مناسب است. این نوع میزبانی مزایای زیادی دارد که حتی اگر مخاطبین جهانی نداشته باشید یا ترافیک پایینی داشته باشید، باز هم مناسب شما خواهد بود.
تهیه میزبانی بدون سرور
ارائه دهندگان بزرگی در دنیا خدمات میزبانی بدون سرور (Serverless) را ارائه میدهند؛ از جمله AWS Lambda، Azure Functions و Google Cloud Run Functions. این سرویسها امکان اجرای کد بدون نیاز به مدیریت مستقیم سرور را فراهم میکنند.
با این حال، استفاده از این سرویسها از ایران ممکن است با چالشهایی همراه باشد. به دلیل تحریمها و محدودیتهای بین المللی، فرآیند ثبت نام و به ویژه پرداخت هزینهها میتواند با مشکل مواجه شود و دسترسی به این پلتفرمها را دشوار کند. اما وجود وابستگی به ارائه دهنده، تحریمها و دسترسی از ایران و برخی چالشهای دیگر باعث شده که کاربران به استفاده از میزبانی سنتی روی بیاورند. انتخاب هاست مناسب برای وب سایت نیازمند بررسی دقیق و تحقیق درباره نیازهای فنی، منابع مورد نیاز و شرایط سایت است. برای انتخاب بهترین گزینه، میتوانید از مشاوران پویان آی تی نیز کمک بگیرید تا بر اساس نیازهای وب سایت، مناسبترین هاست را انتخاب کنید.
| سرویس | امکان پذیری از ایران | هزینه تقریبی (ترافیک کم) | توصیه |
|---|---|---|---|
| Cloudflare Workers | خیلی آسان | تقریبا ۰ دلار | ★★★★★ |
| AWS Lambda (reseller) | خوب | خیلی کم + markup | ★★★★ |
| Vercel / Netlify | متوسط (گاهی بلاک) | ۰ دلار (Hobby) | ★★★ |
| Azure / Google | سخت | کم | ★★ |
این جدول مشخص میکند که کدام ارائه دهندگان میزبانی بدون سرور برای کاربران ایران گزینه بهتری هستند.
در نهایت
میتوان گفت میزبانی بدون سرور تنها یک ترند جدید در دنیای فناوری نیست، بلکه رویکردی مدرن و کارآمد برای بهبود عملکرد، کاهش پیچیدگیهای مدیریتی و افزایش مقیاس پذیری در وب سایتها و اپلیکیشنها محسوب میشود. اگر چه انتخاب نوع میزبانی به نیازهای هر کسب و کار بستگی دارد، اما Serverless میتواند برای بسیاری از پروژهها، از کوچک تا بزرگ، یک گزینه هوشمندانه و آینده نگرانه باشد. آشنایی با این فناوری و درک درست از مزایا و محدودیتهای آن، به شما کمک میکند تصمیمهای دقیقتر و بهینهتری در مسیر رشد کسب و کارتان بگیرید.
سوالات متداول
کاهش هزینهها، مقیاس پذیری خودکار، کاهش تاخیر و عدم نیاز به مدیریت زیرساخت از مهمترین مزایای آن هستند.
نه همیشه. برای پروژههای بسیار ساده یا بسیار خاص، ممکن است میزبانی سنتی گزینه بهتری باشد، اما برای بسیاری از وب سایتها انتخاب مناسبی است.
منابع
- https://www.cloudflare.com/learning/serverless/serverless-performance/
- https://www.hostrunway.com/blog/the-complete-guide-to-serverless-hosting-revolutionizing-web-performance-and-scalability/
به این مقاله امتیاز دهید!
میانگین امتیاز 3 / 5. تعداد رأی ها : 2
هنوز هیچ رأیی داده نشده. اولین نفر باشید!


اولین دیدگاه را اضافه کنید.